14. 06. 19

MIMBERA - ČESTITOST ČAST I POČAST



الْحَمْدُ لِلَّهِ  رَبِّ الْعَالَمِينَ، نَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَ نَسْألُهُ الكَرَامَةَ فِيماَ بَعْدَ الْمَوْتِ لَنَا وَ لِجَمِيعِ الْمُؤْمِنِينَ. وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَ مِنْ سَيِّئاتِ أعْمَالِنَا. مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِيَ لَهُ.
وَأشْهَدُ أنْ لا إِلَهَ إِلاّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، أرْسَلَهُ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَ سِرَاجًا مُنِيرًا لِيُنْذِرَ مَنْ كَانَ حَيًّا وَ يَحِقَّ الْقَوْلُ عَلىَ الْكَافِرِينَ.
 صلى الله تعالى عليه وعلى آله وأولاده وأزواجه وأصحابه وأتباعه. وخلفائه الراشدين المرشدين المهديين من بعده. ووزارئه الكاملين في عهده. خصوصا منهم على ساداتنا أبي بكر وعمر وعثمان وعلي. وعلى بقية الصحابة والقرابة والتابعين. والذين اتبعوهم بإحسان إلى يوم الدين،
 رضوان الله تعالى عليهم وعلينا أجمعين. أما بعد، فيا عباتد الله، اتقوا الله وأطيعوه. إن الله مع الذين اتقوا والذين هم محسنون
قال الله تعالى فى كتابه الكريم :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
لَّيْسَ الْبِرَّ أَن تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا
 صدق الله العظيم
U ime Allaha, svjetova Gospodara!
Hvala i zahvala pripada Uzvišenom Allahu, dž.š., Gospodar nebesa i zemlje, Koji nas je počastio nebrojenim blagodatima. Neka je hvala Gospodaru Koji bdi nad svojim robovima, Koji ih bodri i nagrađuje za njihovu iskrenost. Neka je salavat i selam na Njegovog Miljenika i Poslanika, Muhammeda, a.s., kojeg je Gospodar počastio da Mu bude bliže nego je iko ikada bio. Neka je blagoslov i mir na njegovu časnu porodicu, na njegove ashabe, i na sve one koji ga slijede, iskreno čineći dobra djela do Sudnjega dana.
A zatim: dragi brate i poštovana sestro, danas je petak 11. ševval 1440. ili 14. juni 2019. godine. Ovo je 40. hutba u novoj godini. Prošli petak imasmo temu, ,Koga u ogledalu vidim', a današnja je ,Čestitost, čast i počast?'
Cijenjeni džemaate! 
Čestitost je stečena osobina koja se usavršava i nadgrađuje. Kalemi se na lijep islamski odgoj stečen u djetinjstvu trudom roditelja, vjeroučitelja i odgojitelja.  
Definiciju čestitosti nalazimo u Božijim riječima: ,,Nije čestitost u tome da okrećete lica svoja prema istoku i zapadu; čestiti su oni koji vjeruju u Allaha, i u onaj svijet, i u meleke, i u knjige, i u vjerovjesnike, i koji od imetka, iako im je drag, daju rođacima, i siročadi, i siromasima, i putnicima-namjernicima, i prosjacima, i za otkup iz ropstva, i koji namaz obavljaju i zekat daju, i koji obavezu svoju, kada je preuzmu, ispunjavaju, naročito oni koji su izdržljivi u neimaštini, i u bolesti, i u boju ljutom. Oni su iskreni vjernici, i oni se Allaha boje i ružnih postupaka klone''. (El-Bekare, 177)
Nije čestitost u nekontrolisanoj sebičnosti ona je bolest koja ubija humanost i ljudskost u nama. Kada sebičnost uhvati čovjeka, ona ga stisne u okvir njegovog imetka, soba, kuće, avlije, auta i bankovnog računa i on nikoga ne poznaje osim sebe. Drugih se sjeti i vidi samo onda kada se njemu desi nešto lijepo ili ružno. Drugi ljudi za njega postoje samo onda kada od njih ili preko njih ostvaruje svoje želje i ciljeve. Musliman je dužan da u svojim mogućnostima ukloni nevolju od svog brata i da obriše suzu sa lica brata nevoljnika.
Čestiti ljudi se ne boje promjena u svom životu. Mijenjanje okline i načina života za vjernika nije poteškoća. Hidžra je ibadet kojeg su u stanju izvršiti samo čestiti vjernici. Većini ljudi bi bila ogromna teškoća iznenada iza sebe ostaviti sve svoje bogatstvo i odseliti se u neko nepoznato mjesto. Za svakoga je kuća, stečene stvari i imetak veoma bitne stavri. Vjernik, zna da će mu, bilo gdje da ode, Allah, dž. š., ukazati na ono što je najbolje po njega. Kur'an ističe Lutovu i Ibrahimovu a.s. pokornost i bogobojaznost, odrekli su se dunjaluka radi postizanja Allahovog zadovoljstva, a kao odgovor na to Allah, dž. š., ih je u toku dunjalučkog života, nastanio na jednom berićetli mjestu. Postigli su dobro na dunjaluku, a na Ahiretu će ih Gospodar obdariti neograničenim džennetskim blagodatima.
Čestitost je u stalnom promatranju i nadgledanju gdje se dobro može učiniti i sevab zaraditi.  Od Abdullaha b. Abbasa, r.a., prenosi se da je pripovijedio: Ja sam čuo Resullaha, s.a.v.s., kada kaže: „Nema Muslimana koji obuče drugog Muslimana a da neće biti u Allahovoj zaštiti sve dok ijedna krpa te odjeće bude na tom čovjeku!“( Tirmizi)
Čestitost je u spominjaju Boga i sjećanjem na Njega, jer čestiti ljudi svoja srca povezuju sa Biti Alima (Sveznajućeg), Kadira (Moćnog), Ganijja (Neovisnog), Rahmana (Svemilosnog), Rahima (Samilosnog), Rezzaka (Opskrbitelja) i sigurni su od bilo koje vrste straha, brige, sumnje i nedoumice, kao što Uzvišeni kaže: A srca se samo kad se Allah spomene smiruju!  
Čast čovjeka proističe iz njegove čestitosti. Ljudska čast i dostojanstvo je svetinja, koju ne smije niko da prlja i u koju se ne dira.
Abdullah ibn Abbas, r.a., je rekao: ,,Allahov Poslanik, s.a.v.s., je pogledao u Kabu i rekao: - Čast tebi sveta kućo. Ti si veličanstvena i veličanstvena je tvoja svetost, ali je svetost i čast vjernika kod Allaha veća od tvoje svetosti. Allah je tebe učinio svetom iz jednog razloga a kod vjernika je troje učinio svetim: njegov život, njegov imetak i da se o njemu ima lijepo mišljenje." (Sahih, Tirmizi i Ibn Hibban)
 Abdullah ibn Omer, r.a., priča: ,,Allahov Poslanik, s.a.v.s., se popeo na minberu i glasno povikao: ,O vi koji ste prihvatili islam svojim jezicima ali iman (vjera) još nije ušla u vaša srca, nemojte uznemiravati muslimane, niti ih pokušavati osramotiti, niti iznalaziti njihove mahane, jer ko bude razotkrivao mahane svog brata muslimana, Allah će razotkriti njegove mahane, a čije mahane Allah bude razotkrivao, osramotit će ga pa makar to bilo u njegovoj kući!"(Tirmizi)
Čast se gubi u dokonim i nepotrebnim razgovorima i sašaptavanjima. Naša vjera odbacuje bilo kakvo ogovaranje i nepošten govor. Čestiti i pošteni ljudi, trebaju da govore samo dobro i da se u svakom govoru gaje kultura lijepe riječi. Uljudnost u razgovoru treba da praktikujemo sa prijateljima i sa neprijateljima, jer lijep govor učvršćuje slogu i produžava prijateljstvo. Kultura govora je temelj kvalitetnih međuljudskih odnosa.
Od Ebu Hurejrea, r.a., prenosi se da je pripovijedio: Rekao je Allahov poslanik, s.a.v.s.: „Čovjek ponekad izgovori riječi ne pridavši im nikakvo značenje, a zbog njih će biti bačen u Džehennem u koji će padati sedamdeset godina!“(Tirmizi:2314)
Čestitost i čast se ne može nametnuti, čestitost i čast se stiču i čak i dovom pridobijaju.
Kur'an ističe lijep primjer Faraonove žene, njenoj iskrenosti, bogobojaznosti i iskrenoj dovi:
Allah navodi kao pouku onima koji ne vjeruju, ženu Nuhovu i ženu Lutovu: bile su udate za dva čestita roba Naša, ali su prema njima licemjerne bile - i njih dvojica im neće ništa moći kod Allaha pomoći, i reći će se: ,,Ulazite vas dvije u vatru, sa onima koji ulaze!” A onima koji vjeruju - Allah kao pouku navodi ženu faraonovu, kad je rekla: ,,Gospodaru moj, sagradi mi kod Sebe kuću u Džennetu i spasi me od faraona i mučenja njegova, i izbavi me od naroda nepravednog!” (At-Tahrim, 10-11)
Čast se može steći, može biti darovana a može se i izgubiti. Allah s.v.t.a. je Adema a.s., stvorio nad ostalim ga odlikovao i posebnu mu čast ukazao. I nakon što je upotpunjeno stvaranje Adema Uzvišeni Allah je melekima naredio da mu učine sedždu počasti, a ne sedždu obožavanja. O unutrašnjoj sklonosti čovjeka ka grijehu Uzvišeni kaže: „A Ademu smo odmah na početku naredili ali on je zaboravio i nije odlučan bio.“ (Taha, 115) Zaborav i neodlučnost su slabosti koje su snašle prvog čovjeka i čim su se one pojavile u njemu pripremljen je teren za šejtanovo djelovanje i laži.  Pa je rekao Ademu i njegovoj ženi:
„Gospodar vam vaš zabranjuje ovo drvo samo zato da ne biste meleki postali ili da ne biste besmrtni bili i zaklinjaše im se: „ja sam vam zaista savjetnik iskreni“ i na prevaru ih zavede.“ (El-Earaf, 20-22)
Svoje roditelje, učitelje i predvodnike u vjeri trebamo počastiti lijepim odnosom i poštovanjem. Kaže Uzvišeni Allah: „Gospodar tvoj zapovijeda da se samo Njemu klanjate i da roditeljima dobročinstvo činite. Kada jedno od njih dvoje, ili oboje, kod tebe starost dožive, ne reci im ni: „Uh!“- i ne podvikni na njih, i obraćaj im se riječima poštovanja punim.“  (El-Isra, 23)
Opasnosti koje vrebaju one koji obnašaju  časne i počasne položaje. Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, u dovi je molio: ,,Gospodaru moj! Onaj koji bude predvodio muslimane pa im bude otežavao, otežaj i Ti njemu! A onaj koji bude predvodio muslimane pa im bude olakšavao, olakšaj i Ti njemu.” (Muslim)
Časna mjesta i časna knjiga. Jedno od odabranih imena Mekke El-Asime ‘l-Mukaddese (Sveta prijestolnica). Shodno tome i najveća mu'džiza ovog svijeta, Kur'ani-kerim je upravo i mogao biti spušten jedino na tom blagoslovljenom tlu. Upravo na Džebelu ‘n-Nuru (Brdu svjetlosti), koje se nalazi sjeveroistočno od Mekke, spuštena je najveća Svjetlost ovog svijeta i najveća počast čovjeku. Spušten mu je Allahov vječni govor. Kur'an je najveća Allahova počast čovjeku.
Riječ miradž znači uzdići se, popeti se visoko. Poslanik s.a.v.s. je na Miradžu doživio počasti i Allahovu blizinu kojom nikada prije nije bio počašćen nijedan čovjek, poslanik niti melek. Uzvišeni Allah je svog Miljenika i njegov ummet tu noć obasuo mnogim blagodatima. Pokazao mu je ljepote Dženneta i strahote Džehennema. A Poslanik milosti je tražio rahmet za svoj ummet.  
Ibadeti su merdevine po kojima se penje ljudska duša ka željenom savršenstvu. Namaz je čast i miradž vjernika i susret roba sa svojim Gospodarem. Kako kaže Imam Gazali, rah., osoba koja staje na namaz, treba da zamisli da joj je sa desne strane Džennet, sa lijeve Džehennem a ispod nogu Sirat ćuprija, te da se u tom stanju usmjeri ka Allahu. Takav namaz je stub vjere, znak imana i Allahu najdraže i najbolje djelo. 
Kur’an za meleke kaže da su časni, čestiti (80/16). Kur’an i za bogobojazne ljude kaže da su čestiti, „ebrar“, a grješnici su „fudždžar“: čestiti će sigurno u Džennet, a grješnici sigurno u Džehennem (82/13-14). Kur’an stavlja knjigu čestitih nasuprot knjige grješnika; jedni su u „sidždžinu“, a drugi u „illijjunu“.
Dova
Uzvišeni Bože, pomozi nam, da ostvarimo ono što želimo, i da lijepim, čistim islamskim životom živimo, u miru i sreći, u Allahovim nimetima uživamo! Amin!
Molimo Te, daj nam mudrosti da poštovanje prema džamijama i onima koji nas vode na pravi put, očuvamo. Da volimo džamiju, da se petku i džumi namazu radujemo. Da svoju islamsku zajednicu ne zaboravljamo. Amin! 

ألا إن أحسن الكلام و أبلغ النظام. كلام الله الملك العزيز العلام. كما قال الله تبارك و تعالي في نظم الكلام: و إذا قريئ القرآن فاستمعوا و أنصتوا لعلكم ترحمون.
أعوذ بالله من الشيطان الرجيم. بسم الله الرحمن الرحيم: إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ.
[جلوس]
بارك الله لنا و لكم و لسائر المؤمنين و المؤمنات و المسلمين و المسلمات الاحياء منهم و الاموات يرحمتك يا أرحم الرحمين
الخطبة الثانية
الحمد لله حمد الكاملين. و الصلاة و السلام علي رسولنا محمد و آله و صحبه أجمعين. تعظيما لنبيه و تكريما لفخامة شأن شرف صفيه. فقال عز و جل من قائل مخبرا و آمرا: إن الله و ملائكته يصلون علي النبي, يا أيها الذين آمنوا صلوا عليه و سلموا تسليما.
اللهم صلي علي محمد و علي آل محمد, كما صليت علي ابراهيم و علي آل ابراهيم, إنك حميد مجيد.
اللهم بارك علي محمد و علي آل محمد, كما باركت علي ابراهيم و علي آل ابراهيم, إنك حميد مجيد.
اللهم أصلح أحوالنا, و أحسن أعمالنا, و بلّغْنا مما يرضيك آمالنا, و ولِّ اُمورنا خيارنا, و لا تولَّ اُمورنا شرارنا, و لا تؤاخذنا بما فعل السفهاء منّا, و كن لنا و لا تكن علينا. اللهم اجعل هذا البلدآمنا, مؤمنا, مطمئنّا و سائر البلاد المسلمين برحمتك يا أرحم الرحمين.
ان الله يأمر بالعدل و الإحسان ، و ايتاء ذي القربي و ينهي عن الفحشاء و المنكر و البغي يعظكم لعلكم تذكرون
 صدق الله العظيم

Literatura:Tefsir ibni Kesir,Sahihul Buhari.

Nijaz Salkić

7. 06. 19

MIMBERA - KOGA U OGLEDALU VIDIM



الْحَمْدُ لِلَّهِ  رَبِّ الْعَالَمِينَ، نَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَ نَسْألُهُ الكَرَامَةَ فِيماَ بَعْدَ الْمَوْتِ لَنَا وَ لِجَمِيعِ الْمُؤْمِنِينَ. وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَ مِنْ سَيِّئاتِ أعْمَالِنَا. مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِيَ لَهُ.
وَأشْهَدُ أنْ لا إِلَهَ إِلاّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، أرْسَلَهُ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَ سِرَاجًا مُنِيرًا لِيُنْذِرَ مَنْ كَانَ حَيًّا وَ يَحِقَّ الْقَوْلُ عَلىَ الْكَافِرِينَ.
 صلى الله تعالى عليه وعلى آله وأولاده وأزواجه وأصحابه وأتباعه. وخلفائه الراشدين المرشدين المهديين من بعده. ووزارئه الكاملين في عهده. خصوصا منهم على ساداتنا أبي بكر وعمر وعثمان وعلي. وعلى بقية الصحابة والقرابة والتابعين. والذين اتبعوهم بإحسان إلى يوم الدين،
 رضوان الله تعالى عليهم وعلينا أجمعين. أما بعد، فيا عباتد الله، اتقوا الله وأطيعوه. إن الله مع الذين اتقوا والذين هم محسنون
قال الله تعالى فى كتابه الكريم :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ
أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا 
لَّهُمْ دَرَجَاتٌ عِندَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ
 صدق الله العظيم
U ime Allaha, svjetova Gospodara!
Hvala Allahu, Gospodaru svih svjetova. Njega hvalimo, od Njega pomoć tražimo i za uputu Ga molimo. Utječemo Mu se od zla duša naših, od loših prohtjeva i od posljedica loših djela koja smo počinili. Neka je salavat njemu, njegovoj porodici i ashabima.
A zatim: dragi brate i poštovana sestro, danas je petak 04. ševval 1440. ili 07. juni 2019. godine. Ovo je 39. hutba u novoj godini. Prošli petak imasmo temu, ,Na kraju ramazana', a današnja je ,Koga u ogledalu vidim?'
Cijenjeni džemaate! 
Islam, u prvotnom značenju glasi, samo usvajanje vjere islama, ulaženje u islam deklarativnim izgovaranjem kelimei-šehadeta. Iako se sastoji od formalnosti, to je ipak značajan čin, koji predstavlja veliki trenutak u životu onoga, koji se odlučio da uđe u tu čistu, spasonosnu vjeru – islam.
Iman u biti znači: vjerovanje, ubjeđenje. To je njegovanje, sticanje i usvajanje čvrstog uvjerenja o pripadnosti islamu; sazrijevanje misli i svijesti o jednoj duhovnoj snazi, koja ulazi u njegovo srce, o snazi, koja u čovjeku stalno jača i koja ga visoko uzdiže.
Put od islama do imana je proces koji traje. To je maraton na kome se treba prekaliti, podnijeti ogromne žrtve, nikada ne stati i iskušenjima odoljeti i u vjeri opstati, da bi se došlo do čvrstog ubjeđenja, do jake vjere; koja će izgraditi jako biće i biti pokretač najplemenitijih akcija i dobrih djela.
U suri Hudžurat, u 14. ajetu, kaže Allah, dž.š.: Beduini (pustinjski Arapi, koji su tek primili islam) govore: „Amenna!“ (Mi vjerujemo!) Reci ti njima: (kaže Allah, dž.š., Svome poslaniku Muhammedu, a.s.) „Vi još ne vjerujete!“ (Nemate čvrstog ubjeđenja!) Nego recite: „Eslemna!“ (Mi smo tek primili islam!) Iman još nije unišao u vaša srca! (Vjera još nije prodrla u vaša srca niti se učvrstila u njima!)
Iz ovog ajeta razumijemo da treba da prođe vremena dok iman prodre u srce; dok se čista vjera – islam, prelije u čvrsto vjerovanje – iman, koji će ispunjavati i tijelo i dušu čovjeka, ukratko, dok musliman postane mu'min.
Muslim (ili musliman) je onaj čovjek koji je tek primio islam, koji još dovoljno ne poznaje propise islama.
Mu'min je pak onaj čovjek koji se je učvrstio i ustalio u islamu, koji je stekao čvrsto ubjeđenje – iman.
Poslije Alejhiselamove smrti neka arapska plemena koja su već bila prešla na islam, otkazala su poslušnost i pokušala da se vrate u svoju staru, krivu vjeru – toliko su bili slabi kao muslimani, kao vjernici.
Kaže Allah, dž.š., ističući svojstva pravih mu'mina:
1. Pravi su mu'mini oni muslimani čija srca zadršću – zatrepere od strahopoštovanja – kad se spomene Allahove ime.
2.  Kad im se uče kur'anski ajeti, kad slušaju učenje Kur'ana, to im slušanje pojačava iman.
Premda Kur'an, možda, ne razumiju, ipak uživaju i svoju dušu napajaju slušajući nekoga ko lijepo uči Kur'an. A kako tek kur'anska riječ djeluje na srca onih mu'mina koji Kur'an još i razumiju!
3. I pravi su mu'mini oni koji se oslanjaju i pouzdaju u Allaha, dž.š.
To znači da Ga iskreno Ga vjeruju, od Njega pomoć traže i Njemu se predaju i povjeravaju. Kad ih svi ostave i napuste, oni ipak nisu sami. Imaju najsigurnijeg prijatelja, svoga Rabba, u koga se mogu pouzdati i koji će im sigurno u pomoć priteći.
3. To su oni mu'mini koji klanjaju namaz i dijele sirotinji od svog imetka (daju sadaku i zekat). Dijele i pomažu svoje bližnje i siromašne, od onog imetka kojeg im je Allah, dž.š., dao; tj. od imetka kojeg su oni svojim trudom i na pošten način zaradili. Njihova duša uživa u dobru, koje čine drugima, i to im je najveća nagrada.
Eto, to su pravi mu'mini! Oni imaju visok stepen kod svoga Gospodara (Allah, dž.š., cijeni taj njihov trud i žrtve); obećajte im oprost grijeha (ako su štogod, u svojoj prošlosti, pogriješili ili po krivom putu išli), i najljepšu nagradu. (A to je Džennet i njegove blagodati.)
U ova tri ajeta naglašena su temeljna svojstva jednog mu'mina, pravog, iskrenog vjernika, koji je sretan što se nalazi u dini-islamu i ponosi se time što je musliman. Ta svojstva daju mu unutrašnji mir. On je u duši zadovoljan, a u društvu uživa ugled i poštovanje.
Svaki od nas, može se okititi tim svojstvima. To nije nemoguće. Svaki od nas, kad razmišlja o ovim ajetima, može sam procijeniti kakav je on kao musliman i do kojeg je stepena dopro njegov iman.
Trebamo  često praviti analizu svojih postupaka. Proučavajmo svoje ponašanje, kad poslušanja ezana, kako se ponašamo. Ako odmah ostavimo razgovor i posao dok se uči ezan i da makar samo ponavljamo riječi ezana, onda možemo reći da pri sebi imamo nešto od imana.
Ako vidimo kakvo zlo, da li ga suzbijamo, na njega riječima reagujemo ili jednostavno preko toga prelazimo i šutimo, kao da to ne primjećujemo. Mu'min je dužan, da na svakom koraku istakne svoj iman: da suzbija i otklanja zlo, a da govori, čini i preporučuje ono što je dobro i korisno.
Muhammed, a.s., je vrlo davno izdao alarm-upozorenje o velikoj opasnosti ,slijeganja ramenima': „Ako se vi ne prihvatite dužnosti upućivanja na dobro i odvraćanja od zla, onda se lako može desiti da vam Allah, dž.š., pošalje takvu kaznu da vam ni dove neće biti kabul!“ Za poređenje i analiziranje trenutne vremenske i svake druge situacije, pogledajmo šta nam se dešava tamo odakle dolazimo i inače ondje gdje žive muslimani.
Iz ovoga vidimo da je danas mnogo muslimana, a malo mu'mina! Mnogo nas je samo po formi i imenu a malo nas je po poznavanju islama. Rezultat formalnog prihvatanja i razumijevanja islama je da nas je puno što smo se udaljili od islama, i to ponajviše zbog neznanja i nepoznavanje vjere i vjerskih propisa.
Za neke je danas islam samo paravan kojim žele da pokriju svoje grijehe i nedjela, krijući ih od drugih. Nešto se ponekad od ljudi može sakriti, ali od Allaha, dž.š., u konačnici neće moći.
Kako god da život prihvatimo i živimo, dozvati se upamet čim prije moramo, zbog opasnosti u koju svjesno srljamo. Najbolje je ,vozilo života' zaustaviti, sa sobom ,porazgovarati' i sebi kazati : - E, vala, ne valja ovo što radim, već danas se moram promijeniti!
Poznati učenjak Hasani Basri, spada u tabi'ine – u drugu generaciju muslimana, odmah iza ashaba, kazuju kako ga je jedanput jedan čovjek upitao:
- Jesi li ti mu'min?
- Ako me pitaš za moj iman, za imanske šarte: da vjerujem Allaha, dž.š., meleke, kitabe, pejgambere, Sudnji dan, proživljenje poslije smrti i polaganje računa za svoja djela, onda ti mogu reći, da ja to sve vjerujem. Ali ako me pitaš da li sam pravi mu'min, u smislu onog ajeta – Pravi su mu'mini oni, čija srca zadršću kad se spomene Allahovo ime – onda ne znam da li spadam u tako uzorne mu'mine! Želio bih da budem takav, ali ne znam, jesam li dostojan te grupe ljudi! Nisam siguran u to, da li sam sebe uspio tako odgojiti, da bih se u tu grupu ljudi savršenog imana, mogao svrstati!
Tako kaže jedan od islamskih velikana, poznati učenjak Hasan iz Basre, opisujući njegovo imansko, uzoran život, pobožnost, čestito stanje, vladanje i ponašanje čitave knjige napisane.
Važno je na kraju napomenuti, da nam treba težiti za društvom pobožnih prijatelja koji su u vjeri jači, učeniji i bolji od nas. Iskustva pokazuju da je adekvatno društvo važnije od pukoga znanja koje se kroz ljeta nabere, ali usljed manjka motivacije, nikada ne u djelo provede. Istovremeno, svjedočimo da su se mnogi sakupljači znanja, knjiga i titula osramotili, jer ne samo da nisu radili po stečenom, nego i protivno onom što su učili i sakupljali.
Dova
Uzvišeni Bože, pomozi nam, da ostvarimo ono što želimo, i da lijepim, čistim islamskim životom živimo, u miru i sreći, u Allahovim nimetima uživamo! Amin!
Molimo Te, daj nam mudrosti da poštovanje prema džamijama i onima koji nas vode na pravi put, očuvamo. Da volimo džamiju, da se petku i džumi namazu radujemo. Da svoju islamsku zajednicu ne zaboravljamo. Amin! 

ألا إن أحسن الكلام و أبلغ النظام. كلام الله الملك العزيز العلام. كما قال الله تبارك و تعالي في نظم الكلام: و إذا قريئ القرآن فاستمعوا و أنصتوا لعلكم ترحمون.
أعوذ بالله من الشيطان الرجيم. بسم الله الرحمن الرحيم: إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ.
[جلوس]
بارك الله لنا و لكم و لسائر المؤمنين و المؤمنات و المسلمين و المسلمات الاحياء منهم و الاموات يرحمتك يا أرحم الرحمين
الخطبة الثانية
الحمد لله حمد الكاملين. و الصلاة و السلام علي رسولنا محمد و آله و صحبه أجمعين. تعظيما لنبيه و تكريما لفخامة شأن شرف صفيه. فقال عز و جل من قائل مخبرا و آمرا: إن الله و ملائكته يصلون علي النبي, يا أيها الذين آمنوا صلوا عليه و سلموا تسليما.
اللهم صلي علي محمد و علي آل محمد, كما صليت علي ابراهيم و علي آل ابراهيم, إنك حميد مجيد.
اللهم بارك علي محمد و علي آل محمد, كما باركت علي ابراهيم و علي آل ابراهيم, إنك حميد مجيد.
اللهم أصلح أحوالنا, و أحسن أعمالنا, و بلّغْنا مما يرضيك آمالنا, و ولِّ اُمورنا خيارنا, و لا تولَّ اُمورنا شرارنا, و لا تؤاخذنا بما فعل السفهاء منّا, و كن لنا و لا تكن علينا. اللهم اجعل هذا البلدآمنا, مؤمنا, مطمئنّا و سائر البلاد المسلمين برحمتك يا أرحم الرحمين.
ان الله يأمر بالعدل و الإحسان ، و ايتاء ذي القربي و ينهي عن الفحشاء و المنكر و البغي يعظكم لعلكم تذكرون
 صدق الله العظيم

Literatura:Tefsir ibni Kesir,Sahihul Buhari,h. hfz. Halid ef. Hadžimulić.

Nijaz Salkić